Lan Hương trả lời về cao tần (tập 1)

[vuthaonguyen]

Không biết Vũ Thảo Nguyên năm nay bao nhiêu tuổi ? mà vỗ ngực xưng "Anh" với tất cả mọi người. Tôi nghĩ trong diễn đàn này có nhiều người trên 50 tuổi rồi. (Nếu thất sự Thảo Nguyên trên 50 thì cho tôi xin lỗi)
Thứ hai: Thảo nguyên từng làm ở KASATI mà nói trong máy ĐT cố định Siemen 210 có 4 năm con BC548 thì thật là tệ quá, Cả mạch chỉ có 3 con TST một con là TST trường S107 làm nhiệm vụ: "giám sát tổ hợp" (nối mass cấp nguồn DC cho mạch nói, nghe và mạch phát tín hiệu quay số), hai con còn lại là BC456 và BC556 nằm trong mạch phát xung quay số cộng với 3 con IC. thế 4 năm con BC548 nó nằm ở đâu vậy ? Nói cho chính xác thì trong cái "ximăng" 802 (802 chứ không phải 210) có một con BC548 làm cái việc phối hợp phát xung quay số, mà cũng chỉ duy nhất 01 con mà thôi chả nhẽ đi mua một cái máy giá trên 200.000 đồng (máy mới) về gỡ lấy 1 con TST. còn tìm xác máy cũ thời bây giờ hơi bị khó trừ mấy ông thần nước mặn (công nhân dây máy Bưu Điện) chuyên sửa chữa máy ĐT thế kỹ trước. bây giờ người ta dùng máy ĐT "Hồ cẩm Đào" vừa rẻ tiền vừa nhiều chức năng.
thứ 3 chúng tôi lên diễn đàn học hỏi kinh nghiệm thực tế từ những người đã từng làm mạch thành công đỡ tốn thời gian mày mò. Bất cứ kiến thức họ lấy ở đâu miển tôi thấy có ích là OK tôi biết ơn họ nhiều. Vì họ phổ biến cho mọi người cùng biết chứ không đem bán. Nếu Thảo Nguyên làm được như LH tôi xin bái phục.
chào

cái này phải cảm ơn BINH HA 1 cái. Mình cố tình nói sai đấy xem có người nào phản ứng ko. đúng là phải sửa điện thoại siement 802 mới biết trong đó chỉ có 1 con BC 548. Ai mà ko qua thực tế cũng sẽ hùa theo ngay
MÀ cái máy siement ý rẻ lẳm ra ngoài chợ giời hàng đồ cũ có 5000/ 1cai
tớ còn 3 cái xác đấy có lấy trandito thì tớ biếu
Tớ chỉ bảo những mạch trên ko đi kèm sản phẩm chứng tỏ nó chưa hoàn thiện đâu
các tác giả cao tần nước ngoài khi làm xong 1 mạch đều có PCB+ sản phấm đi kèm để minh họa
những cái mạch trên chỗ thì thiếu tụ,.........vvv, chỗ phải hiệu chỉnh một số lấy từ tài liệu nước ngoài lại ko ghi nguồn gốc xuất xứ
nhiều Newbie mua linh kiện về cứ lắp theo mạch trên thì có mà ốm tiền + công sức

Mình đã rửa tay GÁC MỎ HÀN lâu rồi

[lanhuong]

Kỹ thuật cao tần : Phần dao động.

Trong loạt bài hướng dẫn về kỹ thuật cao tần này, Lan Hương dựa chủ yếu vào tài liệu Eurasia Electronik (của Eurasia Institute), Allen Warkmann Elek Dizide (AW) và các trang Web http://www.tpub.com , http://my.integritynet.com.au , http://www.discovercircuits.com , http://www.national.com , http://wps.prenhall.com , http://www.ycars.org và http://tf.nist.gov của National Institute of Standards and Technology (NIST).

Lan Hương sẽ cố gắng viết thật gọn, lướt qua các kiến thức điện học chung và đi sâu vào kỹ thuật cơ bàn theo kiểu trao đổi học hỏi chứ không mở rộng kiểu giáo trình.

A- Dao động.

Dao động ở đây được nhìn ở khía cạnh dao động điện, do các linh kiện điện tử phối hợp tạo ra nhằm phục vụ cho phát và thu sóng cao tần, tạm thoát ly những khái niệm cơ học khác của nó. Ngành cao tần rất coi trọng bộ dao động.

Phần I : SÓNG SIN VÀ TRẠNG THÁI BỀN.

Từ máy phát tạo ra một điện áp thay đổi theo dạng lượn sóng dưới đây (hình 1.1) được gọi là sóng SIN.


Biến điệu lặp lại theo hàm Sin là dạng tín hiệu dao động cơ bản.

Sẽ tiện hơn khi chúng ta biểu thị sóng sin theo radian thay vì độ, sẽ thấy đường biểu diễn của sin – động lập lại mỗi 2 pi radian, và đó gọi là một chu kỳ. Tần số F (đo bằng Hz) là số chu kỳ của sóng sin trong một giây.

Biểu thức toán học mô tả điện áp V tạo bởi một máy tạo sóng hình sin là :

V(t) = Vo [(1 + a(t)] sin [F(t)]

... trong đó Vo là biên độ điện áp đỉnh, và F(T) là tích luỹ các pha thì ta có biểu thức tương đương :

V(t)= Vo [1+a(t)] sin (2pi t/ T)

Và :

V(t)= Vo [1+a(t)] sin (2pi vT)

Ở điều kiện biên, chúng ta cho biên độ tiếng ốn a(t) = 0. Trong hình 1.2 , giả thiết giá trị cực đại của V = 1, do đó Vo =1, ta gọi điện áp V(t) là giá trị trung bình.


Trong pha khảo sát, DV biểu thị Dt của tín hiệu, được hiểu là một sóng sin duy nhất có tần số nhỏ nhất, và gọi là tần số tức thời nếu Dt đủ nhỏ.

Ở một tần số sóng sin cho trước, bỏ qua giá trị Dt, chúng ta có thể xác định DV.

Nói một cách khác, chúng ta cho rắng có thể đo được DV và Dt. Từ đó, ta có nhận thức như là một sóng sin duy nhất có tần số tối thiểu tương ứng với DV và Dt cho trước. Cho Dt cực tiểu thì tần số này chính là tần số tức thời tại điểm t.

Trong thực tế, vì dải thông là hữu hạn nên không thể đo được tần số tức thời.

Khi chúng ta nói về tần số tìn hiệu tạo ra từ một bộ dao động, là chúng ta mặc định tần số tác dụng định danh của bộ dao động đó.
Tính ổn định về tần số của một bộ dao động là một chỉ tiêu mô tả đặc điểm của tần số tín hiệu dao động được nó tạo ra là nhỏ như thế nào.

IEEE định nghĩa "tính ổn định tần số" của một bộ dao động như là sự so sánh nó với một mô hình lý thuyết trong những tham chiếu phi thực tế. Trong khi chúng ta dễ dàng nhìn thấy rằng có thể định nghĩa dựa trên các chỉ tiêu vật lý của tín hiệu đầu ra của một bộ dao động mà vạch ra kết luận tương đối chính xác về tính ổn định tần số.

Thông thường người ta lại đề cập đến "tính ổn định tần số" với nghĩa là "sự bất ổn định tần số".

Đang có một đề nghị toàn cầu về định nghĩa "sự bất ổn định tần số", đó là : "sự bất ổn định tần số là sự thay đổi tần số một cách ngẫu nhiên, tự động với điều kiện tĩnh trong một thời gian cho trước".

Chúng ta khảo sát hai sóng sin ở hình 1.3

Tính ổn định tần số phụ thuộc vào thời gian thực hiện phép đo. Trong thời gian t1 đến t3 thì dạng sóng (2) ổn định hơn dạng sóng (1) do nó bảo toàn được các đại lượng tuyến tính, nghĩa là các biến đổi quan hệ tuyến tính với trục thời gian.
Từ t1 đến t2 thì hai sóng là không phân biệt, nhưng t2 đến t3 cho thấy dạng sóng (1) đang dạt đến một tần số khác.


Hình trên : Trôi dạt tần số tức thời và không ổn định từ t2 đến t3.
Hình dưới : Tần số tức thời ổn định trong mọi thời điểm của phép đo.

Nếu chúng ta muốn một bộ dao động tạo ra một đặc tần fo thì chúng ta không muốn tần số đó bị lệch đi bất kỳ giá trị nào.

Trong thiết kế bộ dao động thì cần xem xét nguồn gốc của những cơ chế làm thăng giáng độ ổn định tần số. Có nhiều nguyên nhân cơ học trên cơ chế ngẫu nhiên (độ ồn trắng, ồn khuếch đại … ), do thiết kế, linh kiện và nguồn cung cấp v.v… tạo thành một hệ thống tác động lên dạng sóng sin của một bộ dao động.

Tất cả những nguyên nhân đó đều có thể tính toán mức tham chiếu trên mô hình toán học được.

Lan Hương.

Kỳ tới : Các nguyên nhân tham chiếu độ ổn định tần số.

[anhhung1975]

Mạch trong này mình cũng từng làm nhưng khi ghép tầng cuối cùng thì dao động tắt mất có khi công suất phát cũng bị giảm đi

Duyhiep ơi, tầng cuối cùng (công suất) có LPF, BPF v.v..., nếu những mạch này sai một tí là ... cháy cả trans công suất chứ đừng nói đến giảm hay gì khác. Bạn phải cân chỉnh từng bước mới được.

- Dán các trạm bằng số lượng keo vừa phải, tránh "lem" ra ngoài. Nhớ là keo 502 cũng dẫn điện đó nha.

- Điều chỉnh tổng trở anten trước khi ráp nối vào phần công suất. Bảo đảm là các cộng hưởng phải đạt yêu cầu.

- Đảm bào là nguồn lọc cao tần đúng mức để tránh RF nhiễu về nguồn. Không được dùng nguồn Switching.

- Giảm điện thế cung cấp cho phần dao động, cấp nguồn phần công suất rồi cân chỉnh LPF. Khi đạt yêu cầu thì tăng dần lên đến mức nguồn tiêu chuẩn, rồi kiểm tra lại.

... thay chuẩn ấy chứ, còn thay để mà chạy thì dễ mà vì nó ở tầng âm tần thôi còn để đảm bảo chế độ làm việc như thiết kế thì ai đảm bảo cho các bác mà điện thoại siement ấy ra chợ Giời đầy nói,
phải tự học đi chứ nguồn linh kiện cao tần phải biết chỗ nào nhặt chứ hơi tí lại đi hỏi phải chịu khó tìm hiểu chứ
mà sách báo trên mạng nhiều lắm
mà những mạch POST ở trên đây đâu có PCB
các tác giả cao tần ở nước ngoài họ đều kèm sản phẩm của chính mình cúng với PCB như Harry Lithall chứ đưa ra dăm 3 cái sơ đồ mà chưa tận tay chế tạo thì chỉ khổ mấy chú Newbie tốn tiền linh kiện công sức mà thôi

- Thay "chuẩn" là thay làm sao ? Lan Hương thay bằng C828 chạy trơn tru, tôi bán cho khách dùng Karaoke từ sáng đến khuya hàng ngày ngon lành đây này. Bạn nói cái "chuẩn" của bạn ra đi, có khi tôi học được đó.

- Cái "xi măng" gì đó, tôi bào đứa cháu ra chợ Giời, đêm lọ mọ ở chợ Giời đường La Thành đến 10 giờ, tìm mỏi con mắt không thấy. Đừng nên phét lác hoài chối lắm. Hic.

- Lan Hương thường là chỉ ráp mạch theo kiểu làm trạm để thử mạch, không làm mạch in, nên chả có mạch in nào mà đưa lên. Chủ nhật này tôi đã hứa tới chụp mấy chục cái mạch cho Lan Hương, từ từ thấy. Vội gì.

[duyhiep]

Mạch trong này mình cũng từng làm nhưng khi ghép tầng cuối cùng thì dao động tắt mất có khi công suất phát cũng bị giảm đi. Nếu lanhuong làm mạch này thành công thì bạn có sẻ chỉ kinh nghiệm để làm thành công mạch này ! Cảm ơn lh nhe !

[lanhuong]

.
to anh duyhiep và sylvie

Trang mà anh Duy Hiệp đưa thì cũng tương tự, nhưng có lẽ là không rõ bằng trang này :
http://anarchy.translocal.jp/radio/m...wtosolder.html

Mạch của ta không phức tạp quá nên có lẽ là rất phù hợp, Lan Hương dùng vài lần thấy tốt lắm, cao tần ... êm ru.

Mới đầu là cắt tấm mạch bakelite phủ đồng bằng dao rọc giấy thành các miếng hình vuông cỡ 0,5mm x 0,5mm (hay lớn hơn tùy mình).


Chấm keo dán 502 hay SuperGlue 747 (chịu nhiệt cao hơn) lên bảng đồng nguyên, theo điểm chọn trước :


Sau đó gắn từng mảnh vuông lên chỗ keo vừa chấm, dán chặt vào :


Hàn phủ chì lên bề mặt các mảnh vuông, nó sẽ trở thành các trạm hàn, còn mặt đồng của tấm bảng đồng thành masse rất tuyệt :



Bắt đầu hàn từng linh kiện lên các trạm :


Và hàn xuống mặt tấm bảng - đã là GND :


Cố gắng hàn các linh kiện theo đường đi ngắn nhất giữa các trạm và chân linh kiện ngắn nhất có thể được (đó là yêu cầu của mạch cao tần) :


Với cách này thì mọi việc trở nên dễ dàng và rẻ tiền hơn việc làm mạch in nhiều, thỏa mãn được các yêu cầu của mạch điện cao tần.

Chúc anh em thành công.

Lan Hương.

[duyhiep]

to sylvie

* Có một cách ráp cao tần mà không lo khoản mạch in, rất phù hợp với newbie mà chị mới sưu tầm được, chị sẽ post lên sau. Chờ nhé.

Lan Hương

Xin ngắt lời LanHuong vậy ! Tôi đọc trên mạng thấy người ta làm mạch cao tần mà chẳng cần vẽ mạch hay khoan lỗ chân linh kiện cả, tôi cũng từng làm theo và thấy hiệu quả. Trước tiên ta cắt các tấm mạch in có kích thước khoảng 1mm vuông. Sau đó dán lên tấm đồng còn nguyên bằng keo 502. Cụ thể xem ở đâyhttp://stu.inonu.edu.tr/~sozkarabacak/fmm.html và đây là hướng dẫn khác :http://anarchy.translocal.jp/radio/micro/howtotx.html

[avr]

http://en.wikipedia.org/wiki/Inductor

RLC circuit
LC circuit series
LC circuit parallel.
là mấy link mà bạn sẽ gặp trong bài.

dành cho ai muốn hiểu nguyên lí, học 1 làm được vô số .

http://www.nhacso.net/Music/Song/Nha...7/09/05F63E0C/

làm việc trên nền nhạc có tác dụng lắm.

[lanhuong]

to sylvie

* Em muốn hỏi mạch minhdt là mạch nào nhỉ, tốt nhất là em post mạch lên cho dễ nhận ra.

* Còn cái Vc dù 2 hay 3 chân cũng thế thôi em ạ, nếu 3 chân thì trong đó có 2 chân dính liền nhau (nhìn kỹ hay đo bằng VOM là biết). Chân "đôi" này có hai tác dụng :

- Một là tạo thành thế "3 chân" đứng vững không bị xô lệch trong mạch.
- Hai là nó làm cực negative high frequency của Vc khi nối nó vào nguồn âm hoặc dương.

* Về vẽ mạch, em chuẩn bị linh kiện, quấn các cuộn dây và đo các chân để biết khoảng cách cần thiết trước đã, nếu không thì sẽ gặp chuyện "giày đóng chẳng vừa chân" đó. Có số liệu chân linh kiện rồi thì vẽ mạ̣ch là dễ mà.

* Có một cách ráp cao tần mà không lo khoản mạch in, rất phù hợp với newbie mà chị mới sưu tầm được, chị sẽ post lên sau. Chờ nhé.

Lan Hương

[sylvie]

em định ráp cái mạch Minhdt nhưng em không biết cái mạch in của nó chị chỉ dùm em ( khong phải em không biết vẽ mà tại nó có cuộn L nó có 5 chân )
còn mạch của chị con vc có 3 chân làm sao đây!!! mà hình 2 có tới hai Vc phại không chị

[lanhuong]

.
to em Sylvie.

1/. Cuộn RFC : Em cứ hỏi cuộn dây 0,47mH. Nếu không tìm ra thì còn cách .... quấn vậy.

Cuộn dây L2 này là cuộn RFC, điều hợp đa tần nên không quá khắt khe về trị số.

- Lấy một cây bút chì (đường kính 8 mm) và dây đồng véc-ni d = 0,2 mm, dùng mũi khoan nhỏ hay kim gút ghim giấy xoi thủng hai lỗ (không xuyên tâm) cách nhau 11 mm, lỗ đầu tiên cách đuôi cây bút chì chừng 2 mm, rồi luồn đầu dây qua lỗ đầu tiên này (để dài hơn 2 Cm), mục tiêu là cố định đầu dây.

- Quấn các vòng dây thật sát khoảng hơn 1Cm sát lỗ thứ hai thì dừng lại, cắt dây rồi luồn đầu dây qua lỗ này. Cạo hai đầu dây cho sạch véc-ni để dễ hàn.
Dùng dao khéo léo cắt cây bút chì sao cho cuộn dây nằm cân đối trên phần bút chì cắt ra này. Dùng dây kẽm d<1mm chọc cho chì rơi ra.

- Cuối cùng là lầy đinh gút ghim giấy bằng đồng xuyên qua lỗ chì rơi ra, hàn mũi nhọn kim gút xuống một điểm trên mạch in, cắt bỏ phần dư. Hàn 2 đầu cuộn dây RFC vào chỗ cần thiết.
http://www.dientuvietnam.net/forums/...?t=8917&page=3

2/. Cuộn L1 (cuộn phát) thì em nên quấn 5 vòng dây 0,6 mm lõi không khí d=5mm. Vì khi em có Vc để chỉnh tần số cộng hưởng thì đâu cần chỉnh cuộn dây làm gì hở em ? Hơn nữa thì lõi không khí là rẻ tiền, dễ làm dễ chỉnh L (kéo ra thì bớt, dun vào thì tăng), chất lượng (Q) cao.

3/. Cái tụ tinh chỉnh Vc (trimmer capacitor) có hình như chị kèm theo đây, rất dễ tìm.

To anh Joey

Mạch đó dễ chạy lắm mà. Coi chừng nhầm cuộn dây (hoặc cuộn dây bị chập chạm bên trong) thì không chạy được đâu. Trung tần FM cũng có cái màu đỏ nhưng hơi nhạt màu hơn cuộn dao động AM, có lần Lan Hương ra chợ Nhật Tảo mua cả chục cái về dùng không được, té ra là nhầm.

Lan Hương đang ráp testboard cho mạch AM mới tìm đượć, sẽ post cho anh sau.

to anh vuthaonguyen

cái con trandito thay= âm tần đến người mới học cũng thừa biết
mà thay đúng phải dùng sách tra cứu đấy
ừ có công VẼ LẠI MẠCH và tô màu cho đẹp

- Lan Hương ráp testboard và thấy rằng điện trở 2.2K thì âm thanh ở máy thu AM lẫn FM đều nghèn nghẹt. Mạch thì chả có gì để chỉnh. Nghi là điều biến tần số không đủ rộng, nghĩa là biên độ âm tần không đủ nên rút con 2,2K thay 2,7K vào, nghe "ngon" lập tức.

- Không chỉ tô màu mà LH còn vẽ lại cho hợp lý, dễ nhìn. Điều đó chỉ có lợi cho newbie và không phải ai cũng thích làm đâu đó.

- Còn "cái vụ" người mới học cũng thừa biết , hihi. Lan Hương đã "bốc pát" kiểu của anh cho em Th. và gặp thế này, anh xem đây :

sinhviendientuxx86 : ...
sinhviendientuxx86 : cái mạch chị gởi cho em hay quá, nhưng chắc phải bỏ cuộc quá ...
lanhuong : sao thế em ? mạch dễ chạy quá mà
sinhviendientuxx86 : em đi tìm hai ngày nay, loanh quanh trong chợ Nhật Tảo rồi ra chỗ bán đồ cũ mà chị chỉ đó, tìm không thấy con BC458C nào hết ...
lanhuong : ui trời ...
sinhviendientuxx86 : hic
lanhuong : chị xin lỗi là em chưa biết rắng hai con transistor này đều là âm tần, chạy con transistor nghịch (NPN) nào chả được ...
sinhviendientuxx86 : ủa, thật hả chị
sinhviendientuxx86 : C1815 được hông ?
lanhuong : bó tay, chị đã bào là con nào cũng được mà. Miễn là be bé ... Chạy được cái đã rồi chỉnh cho nghe hay sau
sinhviendientuxx86 : hihi, cám ơn chị nha ...

Hì, giá mà các newbie đều có trình độ cỡ ... vuthaonguyen thì đỡ biết mấy.

Lan Hương.

[vuthaonguyen]

cái mạch dùng IC số 4001 mà lanhuong post lên nó như thế này có gì mà phải xóa số trandito
cũng có thể là tác giả của nó ăn cắp bản quyền của lanhuong chăng
cái cuộn RFC ý a nhiều lắm
mà sao cứ phải lắp cái mạch dưới thế nhiều mạch dễ hơn mà chất lượng cũng ngang bằng

[sylvie]

Cái mạch phát FM của chị em thắc mắc mấy vấn đề mong chị giúp đỡ:
cái RFC ra nhật tảo nói như thế nào để mua cho đúng chứ nói "như một "cục kẹo" màu tím chấm vàng (hay màu cam)" nó không biết để bán đâu. kế bên tụ 103uF là tụ 100uF hay là 10uF cái nguồn lắp sau hai cái tụ đó đúng không chị? chị có hình cái vp không? nó có phải tụ xoay có 3 chân phải không?
em thấy lớp em nó gắn mấy cuộn dây lên một cái cục quấn dây(nó có 5 chân)
chị xem hình sẽ rõ

[thangktvta]

cho em hỏi có mạch phát rồi thì thu bằng cái gì vậy

Thu thì bác lôi cái RADIO có band FM ra mà thử!

[vabk]

cho em hỏi có mạch phát rồi thì thu bằng cái gì vậy

[joey]

Uhm... cám ơn góp ý của bạn. Mình đã dùng VOM kiểm tra rất kỹ các đường mạch, các chân linh kiện đều đã ăn, nói chung mạch mọi chỗ đều thông ko chỗ nào bị hở, đứt cả. Dĩ nhiên dây dợ mình cũng làm ngắn gọn rồi vì trước đây cũng có làm vài mạch phát FM trên Test Board.